Peerreview
Wat is een peerreview?
Een peerreview is een georganiseerde dialoog waarbij een organisatie een beperkte groep externe peers of “kritische vrienden” uitnodigt om samen te reflecteren over één of meerdere kernprocessen van de werking op organisatieniveau. De kritische vrienden kennen het werkveld, kunnen zich inleven in de context en krijgen expliciet het mandaat om kritisch én constructief te zijn. Een peerreview is geen inspectie of audit: de kritische vrienden hanteren geen strak extern kader en vellen geen oordeel, maar vertrekken vanuit de visie, ambities en principes van de organisatie zelf en koppelen hun observaties en reflecties terug. Het is een evaluatie samen met externen, niet door externen.
De peerreview is een toepassing van de centrale principes van Reflec: systematische reflectie over kwaliteit, inschakelen van kritische vrienden, inbrengen van verschillende perspectieven in je analyse. Lees ook ons stukje rond kritische vrienden.
Waarom organiseer je een peerreview?
Voorzieningen organiseren een peerreview om gericht te leren en hun werking te versterken. Een peerreview creëert tijd en ruimte voor zelfreflectie over de eigen werking en het kwaliteitsbeleid, brengt onderbouwde feedback aan het licht (inclusief blinde vlekken en ontwikkelkansen), zorgt voor collegiale waardering en wederzijdse inspiratie tussen organisaties. Een peerreview is een belangrijk onderdeel uit van een matuur kwaliteitsbeleid in lijn met de verwachtingen van de overheid, op een meer geïntegreerde wijze dan de klassieke externe audits.
Wat zijn succescriteria voor een kwaliteitsvolle peerreview?
Een kwaliteitsvolle peerreview steunt op duidelijke succescriteria op drie niveaus: de keuze van kritische vrienden, het engagement van de organisatie en de aanpak door de kritische vrienden.
- Voor de kritische vrienden is onafhankelijkheid essentieel: zij hebben geen banden die vrije meningsuiting belemmeren en beschikken als groep over erkende en complementaire expertise in het relevante vakgebied en in het analyseren van beleid. Ze krijgen een duidelijk mandaat en voldoende ruimte om diepgang en focus van de peerreview mee te bepalen.
- Van de voorziening is een open, meewerkende en transparante houding nodig. De organisatie kiest een relevant en belangrijk beleidsthema om voor te leggen. Verwachtingen zijn vooraf expliciet gemaakt en gedeeld met de kritische vrienden. De organisatie stelt relevante documenten, cijfers en gesprekspartners ter beschikking en betrekt directie en sleutelfiguren actief bij voorbereiding, uitvoering en opvolging. De praktische organisatie ligt bij de voorziening zelf en de peerreview is ingebed in een breder en matuur kwaliteitsproces.
- De peers nemen een kritisch-constructieve houding aan met als doel de organisatie vooruit te helpen. Vertrouwelijkheid van alle informatie is gegarandeerd en de peers vertrekken vanuit de eigen kaders van de organisatie. Zij toetsen of de organisatie doet wat ze zegt te (willen) doen en stellen hierover kritische vragen vanuit de eigen expertise en ervaring. De peerreview resulteert in een duidelijke terugkoppeling met observaties en feedback en feedforward, die richting geeft aan verdere ontwikkeling.
Op welke manier vindt het concept van de peerreview aansluiting bij het kwaliteitsdecreet en het organisatiebreed toezicht?
De werkwijze van de peerreview sluit inhoudelijk en methodologisch aan bij de principes van het nieuwe kwaliteitsdecreet en de ontwikkeling van organisatiebreed toezicht. Organisatiebreed toezicht vertrekt vanuit het principe dat organisaties zelf, op een onderbouwde manier, aantonen hoe zij kwaliteit van zorg realiseren, afwegen en verbeteren. De nadruk ligt daarbij op zelfevaluatie, maturiteit en de samenhang van het kwaliteitsbeleid.
Het systematisch en correct inzetten van een peerreview in de beleidscyclus ondersteunt deze benadering op verschillende manieren:
- Door organisaties in dialoog te laten gaan met externe kritische vrienden die vertrekken vanuit het eigen kader van de organisatie, wordt het eigen kwaliteitsverhaal verdiept en getoetst aan de praktijk. Dit helpt om expliciet te maken hoe keuzes tot stand komen, welke spanningen zich voordoen en hoe hiermee wordt omgegaan.
- Daarnaast creëert peerreview een vorm van externe spiegeling die aansluit bij de logica van systeemtoezicht. Zonder te vervallen in een beoordelende of normerende aanpak, wordt de geloofwaardigheid van het eigen verhaal versterkt door de reflectie van kritische vrienden met relevante expertise. Dit sluit aan bij de verwachting vanuit het organisatiebreed toezicht dat organisaties hun kwaliteitswerking niet alleen beschrijven, maar ook kunnen onderbouwen en laten toetsen in dialoog.
- Tot slot draagt peerreview bij aan het zichtbaar maken van organisatiebrede kwaliteitswerking als een leerproces. De focus op reflectie, dialoog en feedforward sluit aan bij de kernprincipes van organisatiebreed toezicht, waarin maturiteit, continue verbetering en transparantie centraal staan.